მას გამოუვიდა, ვეცადოთ ჩვენც! (ვიყოთ ადამიანები)

Standard

“ლამის ნახევარი საუკუნე ეს გვარი მთელს დედამიწას აცინებდა. მაგრამ ის სიცილი რაა იმასთან, რაც მე მიტირია, ჯერალდინა” – წერს გენიალური ჩარლზ სპენსერ ჩაპლინი მის ქალიშვილს. მართლაც და რომ გენიოსის ნახელავია ეს წერილი, ყოველი არამცთუ სიტყვა, მძიმე და წერტილიც სულში ჩამწვდომია, დამაფიქრებელია. წერს ჯერალდინას, მაგრამ ამ გენიამ იცის თითქოს, რომ მისი ეს წერილი მალე სახალხო გახდება და გვასწავლის ჩაპლინიც ყველა ჩვენგანს ჭკუას, გვმოძღვრავს, გვაკრიტიკებს, წარმატებისგან ცამდე აჭრილებს მიწის ფეხებით შეგრძნებისკენ მოგვიწოდებს და თუ არ მოვუსმინეთ და ერთხელაც ფრთები მოგვეკეცა, ხელს გვიწვდის და წამოდგომაში გვეხმარება. ეს იყო ადამიანი, რომელიც ხმალამოღებით ებრძოდა ნაციზმს, უსამართლობას, სიღარიბეს. მისი ესა თუ ის ქმდება ბავშვური ქცევის ლოგიკამდეა დაყვანილი, შენც გაგეცინება მის მიამიტობაზე, მაგრამ მეორე წამს დაფიქრდები და მიხვდები იმ უზარმაზარ აზრს, რომელიც მან თითოეულ (ამ მიამიტურ საქციელში)  დეტალში ჩადო. http://www.youtube.com/watch?v=IJOuoyoMhj8&feature=youtu.be

ან რა პლასტიკა და მიმიკაა ნაჩვენები მის “ფუნთუშების ცეკვაში” , იტყვი – რა უნდა? ჩაარჭობ ჩანგლებს ბულკებში და ცდილობ მომღიმარი სახით იგივეს გამეორებას, მაგრამ სულ ტყუილად. შენი ფუნთუშები რიტმის შეუგრძნობლად “მიმოდიან” მაგიდაზე, ან უარეს შემთხვევაში უგზო – უკვლოდ მიგორავენ იატაკზე. http://www.youtube.com/watch?v=xoKbDNY0Zwg&feature=share&list=PLD1B59DADDC7BC538

მისი იმიჯი ცალკე აღებული რად ღირს, გარეგნული სახე, რომელიც არასოდეს მიეცემა დავიწყებას: თავზე ძლივს დატეული ქოთანივით ქუდი, თითქმის ყელამდე აზიდული შარვალი, 5 ზომით პატარა კოსტუმი, უშველებელი ფეხსაცმელები, ამას დამატებული ცხვირს ქვემოთ პატარა ულვაში და გენიალური კომიკოსის  ე. წ. “ობრაზიც” მზად არის.Image

ზემოთ ნათქვამი ზღვაში წვეთია იმ უსაზღვრო შესაძლებლობებსა და ნიჭთან შედარებით რასაც იტევდა ჩაპლინის გონება და სხეული. ან რა უნდა ვთქვა ისეთი, რაც გააოცებს მკითხველს, ის ხომ ჩაპლინია და ამით ყველაფერია ნათქვამი. ჩემი მიზანი ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, მისი ქალიშვილისადმი მიწერილი წერილის ჩემს ბლოგზე განთავსება იყო და გიტოვებთ მეც ამ ვეებერთელა (დიდად არ მსიამოვნებს სიტყვების აღმატებულ ხარისხში წერა, მაგრამ ეს ის შემთხვევაა, როცა ისინიც კი სუსტნი არიან ამ ადამიანის დახასიათებისას) აზრის დამტევ წერილს, რომელიც ვფიქრობ ცხოვრების გაკვეთილად ყველას გამოგვადგება…

Charlie-Chaplin-silent-movies-13775696-1265-1600

                                                                      წერილი ჯერალდინას!

ჩემო გოგონა,

ახლა ღამეა. შობა ღამე. ჩემს პატარა ციხესიმაგრეში ყველა უაბჯრო მეციხოვნემ ძილს მისცა თავი. სძინავს შენს და-ძმას. დედაშენსაც კი ჩაეძინა.

შენ ისე შორს ხარ ჩემგან… მაგრამ დაე, თვალისჩინი წამერთვას, თუ ახლაც, ამ წუთს, შენს სურათს არ ვუმზერდე. ის აქ არის, მაგიდაზე, ჩემს გულთან ახლოს.შენ კი სადა ხარ? შორს, ზღაპრულ პარიზში. ელისეს მინდვრების თეატრში. დიდებულ სცენაზე ცეკვავ.

ხომ კარგად ვიცი ეს, მაგრამ მაინც, წყნარი ღამის მდუმარებაში თითქოს ცხადად ჩამესმის შენი ნაბიჯების ხმა. ვხედავ შენს თვალებს, ზამთრის ცაზე გაბნეული ვარსკვლავებივით რომ კიაფობენ. ვიცი, ამ ლამაზ სპექტაკლში ხანისგან დატყვევებული სპარსელი მზეთუნახავის როლს ასრულებ.იყავი მზეთუნახავი და იცეკვე. იყავი ვარსკვლავი და იკაშკაშე.

მაგრამ თუკი მაყურებლის მადლობამ და აღტაცებამ დაგათროს, თუ მორთმეული ყვავილების სურნელებამ თავბრუ დაგასხას, განმარტოვდი სადმე კუთხეში და ჩემი წერილი წაიკითხე, ყური მიუგდე მამაშენის ხმას.მე მამაშენი ვარ ჯერალდინა! მე ჩარლი ჩაპლინი ვარ, ჩარლი ჩაპლინი!

… იცი კი, რამდენჯერ დამთენებია შენს სასთუმალთან? სულ პაწია ზღაპრებს გიყვებიდი! ხან მძინარე მზეთუნახავისას, ხან ბოროტი გველეშაპისას. ხოლო როცა ჩემს ბებერ თვალებს ძილი წამოეპარებოდა, დავცინოდი მას და ასე ვეუბნებოდი:’’გამშორდი’’! მე ჩემი გოგოს ოცნებები მეზმანებიან! მე ვხედავდი შენს ოცნებებს , ჯერალდინა. ვხედავდი შენს მომავალს, შენს დღევანდელ დღეს! ვხედავდი სცენაზე მოცეკვავე ასულს, ცაზე მოფარფატე ფერიას. მესმოდა, როგორ ლაპარაკობდნენ ხალხში:”ხედავთ ამ გოგონას? ერთი ბებერი კლოუნის ქალიშვილია, არ გახსოვთ ჩარლის რომ ეძახდნენ?”

ჰო, მე ჩარლი ვარ! ბებერი მასხარა.

დღეს შენი ჯერია. იცეკვე! მე ფართხუნა , დაკონკილი შარვლით ვცეკვავდი, შენ პრინცესას აბრეშუმის სამოსი გმოსავს. ეგ ცეკვა და ტაშის გრიალი დროდადრო ცაში აგტყორცნის.

გაფრინდი, გაფრინდი იქით… მაგრამ ხანდახან მიწაზეც დაეშვი! შენ უნდა ნახო ხალხის ცხოვრება_ცხოვრება იმ ქუჩის მოცეკვავეებისა, შიმშილისაგან დაოსებულნი, სიცივითა და სიღატაკით ათრთოლებულნი რომ როკავენ!

მათი ხვედრი მეც მიწვნევია, ჯერალდინა. იმ ჯადოსნურ ღამეებში, შენ რომ ჩემს ზღაპრებთან იძინებდი, მე არ მეძინა. დავყურებდი შენს საყვარელ სახეს, ვუსმენდი შენი გულისფეთქვას და ჩემს თავს ვეკითხებოდი:”ჩარლი, ნუთუ ეს ღლაპი შენ ოდესმე გაგიცნობს?” შენ არ მიცნობ მე ჯერალდინა… იმ შორეულ ღამეებში უამრავ ზღაპარს გიყვებოდი, მაგრამ ჩემი ზღაპარი არასოდეს მიამბია… ისიც ძალიან საინტერესო ზღაპარია, ჯერალდინა. ზღაპარი მშიერი მასხარისა, ლონდონის ღატაკთა კვარტლებში რომ მღეროდა და ცეკვავდა, მერე კი … მოწყალებას აგროვებდა! აი, ჩემი ზღაპარი!

მე ვიცი, რა არის შიმშილი, ვიცი, რას ნიშნავს უსახლკარობა! ეგ კიდევ რაა, მე გამოვცადე დამამცირებელი ტკივილი მოხეტიალე მასხარისა, რომლის მკერდში მობობოქრე სიამაყის ოკიანე სამოწყალოდ გადაგდებულ მონეტებს უნდა დაეშრო. მაგრამ მაინც, მიუხედავად ყველაფრისა, ცოცხალი ვარ, ცოცხლებზე კი მუდამ ცოტას ლაპარაკობენ.

შენ ჩემი გვარისა ხარ – ჩაპლინი! ლამის ნახევარი საუკუნე ეს გვარი მთელს დედამიწას აცინებდა. მაგრამ ის სიცილი რაა იმასთან, რაც მე მიტირია, ჯერალდინა. სამყარო სადაც შენ ცხოვრობ, მარტო ცეკვის და მუსიკის საუფლო როდია!…

… ჯერალდინა! შუაღამისას იმ დიდებული დარბაზიდან რომ გამოხვალ, დაივიწყე შენი მდიდარი თაყვანისმცემლები, მაგრამ არ დაგავიწყდეს ტაქსის მძღოლს ცოლის ამბავი გამოჰკითხო. შეიძლება ცოლი ფეხდძიმედ ჰყავს და იმის ფულიც არა აქვთ რომ თავიანთი პირმშოსათვის სახვევები იყიდონ. თუ ასეა, ადექი და ჩაუდე ფული ჯიბეში.

მე ბანკში ნათქვამი მაქვს, რომ ეს ხარჯები გაგისტუმრონ. სხვას კი მუდამ ყველას ზუსტად გადაუხადე!

დროდადრო მეტროში ჩადი. ქალაქი დაათვალიერე, იარე ფეხით ან ავტობუსით. ხალხს დააკვირდი! ქვრივ-ობლებს შეხედე! და თუნდაც დღეში ერთხელ მაინც შენს თავს უთხარი:”მეც ერთ–ერთი ამათგანი ვარ!’

დიახ, შენ ერთ-ერთი იმათაგანი ხარ, ჩემო გოგონა.

ხელოვნება, სანამ ცაში ასაფრენად ფრთებს უბოძებდეს ადამიანს, ჯერ ფეხებში ურტყამს… როცა დადგება წამი და იგრძნობ, როგორ მაღლდები მაყურებელზე, მაშინვე გადი სცენიდან. პირველივე ტაქსი დაიჭირე და პარიზის გარეუბნებს მიაშურე. მე კარგად ვიცნობ ამ უბნებს. იქ იხილავ მოცეკვავე ქალიშვილებს_შენსავე მსგავსთ, შენზე უფრო გრაციოზულებს, შენზე ამაყებს. შენი თეატრის პროჟექტირების თვალისმომჭრელ ელვარებას იქ ვერსად ნახავ! მათი სცენის პროჟექტორი მთვარეა.დააკვირდი, აბა, კარგად დააკვირდი: შენზე უკეთ ხომ არ ცეკვავენ? გამოტყდი, ჩემო გოგონა. ცოტას როდი შეხვდები ისეთს, ვინც შენზე უკეთ ცეკვავს, ვინც შენზე კარგად თამაშობს. და ეს გახსოვდეს:ჩარლის ოჯახში არასოდეს ყოფილა ვინმე ისეთი ხეპრე, რომ მეეტლისათვის უკმეხი სიტყვა ეთქვას ან სენის სანაპიროზე მჯდარი მათხოვრისთვის დაეცინოს…

ჩარლი წავა, ჯერალდინა, და შენ იცოცხლებ… მე არ მინდა, ოდესმე სიღატაკე გამოსცადო. ამ წერილთან ერთად გიგზავნი ჩეკის წიგნაკს – ხარჯე, რამდენსაც მოისურვებ, ოღონდ გახსოვდეს: ორ ფრანკს რომ დახარჯავ, შენს თავს უთხარი, მესამე მონეტა ჩემი არ არის-თქო. იგი ეკუთვნის ვინმე სხვას, უცნობს, ვისაც ის ერთი ფრანკიც სანატრელი აქვს. მისი პოვნა არ გაგიჭირდება. საკმარისია მოინდომო და ამ უცნობ ღატაკებს ყოველ ფეხის ნაბიჯზე ნახავ. ფულზე იმიტომ გელაპარაკები, რომ კარგად ვიცი ამ დემონის მაცდური ძალა…

ჯერალდინა, მე დიდხანს გამოვდიოდი ცირკში და მუდამ შიშით შევცქეროდი ბაგირზე ასულ ჯამბაზებს, მაგრამ აი, რა მინდა გითხრაჩემო გოგონა… ადამიანს ძირს, მყარ მიწაზე უფრო ადვილად შეიძლება ფეხი დაუცდეს, ვიდრე ჯამბაზს იმ ვერაგ თოკზე.

შეიძლება ამ საღამოს თვალი მოგტაცოს რომელიმე ბრილიანტის ელვარებამ და მაშინ შენი დაცემა გარდაუვალია. შეიძლება დადგეს დღე და უცხო პრინცის მშვენიერმა სახემ დაგატყვევოს. იმ წუთიდან შენ უცადი მუშაითი ხარ, გამოუცდელებს კი ბაგირი მუდამ ღალატობს, ნუ გაყიდი შენს გულს ოქროსა და სამკაულისთვის. იცოდე, ყველაზე დიდი ბრილიანტი მზეა, ის კი, ჩვენდა საბედნიეროდ, ყველას ერთნაირად დაგვნათის.

ხოლო, როცა ჟამი დაჰკრავს და სიყვარული გეწვევა, გულით შეიყვარე შენი რჩეული…

სამუშაო ძნელი გაქვს, ვიცი… სხეულს სიფრიფანა აბრეშუმის ნაჭერი გიფარავს. ხელოვნების სახელით სცენაზე შეიძლება შიშველიც გამოხვიდე, მაგრამ იქიდან კიდევ უფრო უმწიკვლო და შემოსილი უნდა დაბრუნდე…

მე ბებერი ვარ და ჩემი სიტყვები შეიძლება სასაცილოდ ჟღერს, მაგრამ მაინც, ასე მგონია, შენი შიშველი სხეული იმას უნდა ეკუთვნოდეს, ვინც შენს გაშიშვლებულ სულს შეიყვარებს.

რა ვუყოთ მერე, თუ ჩემი შეხედულება ამ საკითხზე მოძველებული გამოჩნდება, თუ ასე ჯერ კიდევ ათი წლის წინათ ფიქრობდნენ. ნუ გეშინია, ეგ ათი წელი ვერ დაგაბერებს… ჯერალდინა, მე მინდა რომ შენ ამ შიშველთა კუნძულის უკანასკნელი ქვეშევრდომი იყო…

მე ვიცი, მამებს და შვილებს ნიადაგ ბრძოლა აქვთ ერთმანეთში. მეომე ჩემო გოგონა, ჩემს აზრებს ეომე. მე არ მიყვარს მორჩილი შვილები. და ვიდრე ამ ბარათს ჩემი ცრემლი არ დასდენია, მინდა მჯეროდეს, რომ ეს შობაღამე სასწაულების ღამეა. მინდა მოხდეს სასწაული და შენ მართლა გაიგო ყველაფერი,_ყველაფერი, რაც შენთვის მინდოდა მეთქვა.

ჩარლი დაბერდა, ჯერალდინა! ადრე თუ გვიან თეთრი სასცენო კაბის მაგიერ შავებში უნდა გამოეწყო და ჩემს საფლავზე მოხვიდე. ახლა არ მინდა გული გატკინო, მაგრამ ხანდახან სარკეში ჩაიხედე_იქ მე დამინახავ. შენს ძარღვებში ჩემი სისხლი ჩქეფს. მე მინდა, რომ მაშინაც კი, როცა ჩემს ძარღვებში სისხლი დინებას შეწყვეტს, არ დაივიწყო მამაშენი ჩარლი.

მე ანგელოზი არ ვყოფილვარ, მაგრამ მუდამ ვცდილობდი, ადამიანი ვყოფილიყავი. ეცადე შენც.

გკოცნი, ჯერალდინა

შენი ჩარლი

 Image

მარად გამჭრიახი მეგრელები – ანუ არცერთი რუბლი ზუგდიდიდან გალში :D

Standard

Image

ჩემს ბლოგებს რომ გადავხედე, თითქმის ყველა მათგანში  სევდა და ტრაგიზმი ამოვიკითხე, დღევანდელი, თუ წარსულის რეალობით გამოწვეული ტრაგიზმი. როცა ვფიქრობდი რაზე დამეწრა, რომ ეს სევდიანი ხაზი იუმორით გამეგრძელებინა, გონებაში ერთი კურიოზი ამომიტივტივდა.

მოკლედ, ყველამ იცით, რომ აფხაზური პასპორტის არმქონეთ რა რთულ პირობებში უწევთ გადაადგილება სამეგრელოდან აფხაზეთში და პირიქით. ისინი შემოვლითი გზებით ცდილობენ საზღვრის გადაკვეთას და თუ რუსი საზღვრისდამცველების მხედველობისთვის აუცილებელი ორგანო რომელიმე მათგანს დააფიქსირებს, იქ უკვე რთულადაა საქმე. ისინი აკავებენ “არალეგალურად” გადაადგილებულ პირს, მიჰყავთ გალის “მილიციის” განყოფილებაში და იქ რამდენიმე საათის დაკავების შემდეგ ათავისუფლებენ ე.წ. პატიმრობიდან. დამეთანხმებით მეტად არასასიამოვნო მდგომარეობაში ვარდებიან ჩვენი “არალეგალები”, მაგრამ ჩემი ნათესავი (პირობითად მერაბი), რომელიც გალში ცხოვრობს, ამ უსიამოვნო შემთხვევასაც ცდილობს დადებითი მხარე მოუძებნოს, წყლიდან მშრალად ამოვიდეს და ეს მეთოდი “პრაქტიკაშიც დანერგოს” 🙂  – იგი ყველა მის კეთილისმსურველ უპასპორტო ადამიანს ურჩევს ასე მოიქცეს.

მოკლედ, როცა ზუგდიდში უწევს გადასვლა, ძალიან ფრთხილობს და რაღაც მანქანებით მუდმივად უსხლტება ხელიდან საზღვრის დამცველებს, მაგრამ საპირისპიროდ იქცევა უკან მობრუნების დროს. სახლში მიმავალი მერაბი მუდმივად მათი მსხვერპლი ხდება (შეგნებულად 🙂 ). მისი ეს ქმედება კი ასე აიხსნება: “თუ ზუგდიდიდან მიბრუნებულს საზღვარზე გადავრჩი, მიწევს ტაქსის გამოძახება, ვინაიდან იმ ტერიტორიაზე ტრანსპორტი იშვიათად მოძრაობს. მე კი ამ ტაქსის გამოძახება დაახლოებით 400 რუბლი მიჯდება. ამას არ ჯობია დავენახო იმ ადამიანებს და ეს გზა უფასოდ მატარონ თავიანთი სამხედრო მანქანით. გალის მილიციაში რამდენიმე საათიან ყურყუტს ავიტან კაცო. მთავარია დღის ბოლოს მაინც გამიშვებენ და ვინაიდან ჩემი სახლიც იქვეა, მეც ფეხით შევძლებ გადასვლას.” ასე უჯდება ჩემს ნათესავ პირობითად მერაბს ზუგდიდიდან გალში მგზავრობა არცერთი რუბლი. 🙂 🙂

“დაბრუნდი!”

Standard

პირველ ან მეორე კლასში იყო, მაგრამ უკვე შეეძლო დამოუკიდებლად ემგზავრა საზოგადოებრივი ტრანსპორტით. მეტროს ვაგონები გაჩახჩახებული იყო ელექტროენერგიით, სახლში კი სანთლის შუქი, ნავთის სუნით გაჟღენთილი კერასინი და მოსიყვარულე დედა ელოდა. მატარებელი მარჯანიშვილს უახლოვდებოდა. ვაგონების ხმაური რომ მიწყდა და კარები გაიღო, მხოლოდ მაშინ შენიშნა დაახლოებით მისი ასაკის ბიჭი, რომელსაც დედა ართობდა, ეტიტინებოდა, კოცნიდა, აცინებდა. ბიჭუნაც ცდილობდა უძლური კიდურების დამორჩილებას და მის კისერზე ჩამოკონწიალებას. ტუჩებს ლოყაზე ადებდა, დედა თითქოს ხვდებოდა, რომ ის კოცნიდა. ბიჭს სახე ეღრიცებოდა , დედა ალბათ ხვდებოდა, რომ იგი უღიმოდა. ამ ფაქტის შემსწრეთ ბუნებრივია თვალზე ცრემლი მოადგათ, მაგრამ პირველი ან მეორე კლასელი გოგონა, მოალერსე დედა-შვილის შემყურე იჯდა და იღიმოდა. შეიძლება ეს ფაქტი ამდენი წლის შემდეგ არც ხსომებოდა, სახეზე ღიმილი (გარკვეული მიზეზის გამო) რომ არ გაყინვოდა. შოკიდან რომ გამოვიდა მეტროს კარები დაკეტილი იყო და მატარებელი თავისუფლების მოედნისკენ მიექანებოდა. ბავშვი კი იჯდა და კვლავ ეღრიცებოდა ტანჯვით სახე , მაგრამ ამჯერად არ ეღიმებოდა, არც ჰქონდა ამის მიზეზი. ცდილობდა ურჩი კიდურებით მეტროს სავარძლის სახელურს დაყრდნობოდა და წამომდგარიყო, დაწეოდა დედას ალბათ ჰკითხავდა – “რატომ?” ის კი ისევ  იჯდა, სხეული არ ემორჩილებოდა, მაგრამ ტირილის უნარი შესწევდა. მხოლოდ ერთ სიტყვას იმეორებდა ლუღლუღით, რომელიც ძალიან ჰგავდა -“დაბრუნდის!”

ამასობაში ჩემი მეგობრის ჩამოსვლის დროც მოვიდა. დაღვრემილი მოდიოდა გზაზე, დაუყვა მთაწმინდის ქუჩებს და მთელი გზა სახლამდე და სახლშიც იმ უმწეო ბავშვზე ფიქრობდა. ის დღემდეც ფიქრობს მასზე. ასე რომ არ იყოს არც  წამოიწყებდა ამ ერთი კვირის წინ მასზე საუბარს – “იცი? დაახლოებით პირველ ან მეორე კლასში რომ ვიყავი, აი მაშინ მეცხრე ბლოკი რომ ითიშებოდა და სკოლაში მისულს ქურთუკზე, ქუდზე, ყველგან კერასინის “გამონაბოლქვის” სუნი რომ ამდიოდა და სახლში დაბრუნებულს  შუქი თუ დამხვდებოდა შავ-თეთრ ტელევიზორში “დარდუბალას” რომ ჩავუჯდებოდი…

– 🙂 მერე?

– აი მაშინ მეტროში ერთ სცენას შევესწარი…

Image

გზავნილი მომავალში

Standard

“ხელოვნება ამხელს იმ სიმართლეს, რასაც რეალობა მალავს”. მას ერთადერთს თუ არა ერთ-ერთს ძალუძს მისი საშულებით ითქვას სიმართლე, ყოველგვარი გალაქვის გარეშე. დღეს თითქმის არ არსებობს არც ერთი ქვეყანა, სადაც ხელოვნება არ იყოს მჭიდროდ დაკავშირებული ერის კულტურულ ტრადიციებთან და არ ისწრაფვოდეს, მისი საშუალებით ასახოს თავისი ქვეყნის პრობლემები. ამის განხორციელება მხოლოდ მართალი, ჭეშმარიტი ხელოვნების ქმნილებებით არის შესაძლებელი. სწორედ ეს არის საკითხავი: არის თუ არა ჭეშმარიტი ქმნილებები, ის რაც იქმნება დღეს ჩვენს ქვეყანაში ჩვენი თანამემამულე ხელოვანების მიერ?

რაც შეეხება კონკრეტულად კინემატოგრაფს, მას ხელოვნების რანგი იმ მომენტიდან ენიჭება, როცა ფილმში მთავარი გახდა არა დეკორაცია, ან ესა თუ ის კინოტრიუკი, არა ლამაზად გადაღებული ბუნება, ან ლიტერატურული ჩანაფიქრი და ტექსტი, არამედ უნარი რომელიც აღელვებს მაყურებელს აზრის სიღრმით და ემოციურად მოქმედებს მასზე, მხოლოდ და მხოლოდ კინოს სპეციფიკური საშუალებებით.

ქართულმა ხელოვნებამ თავის დროზე მოახერხა ერის კულტურის თავისებურებების გამოხატვა სწორედ სპეციფიკური კინემატოგრაფიული ენით. თავისი ხასიათით ქართული კინო უაღრესად ეროვნული იყო. Image

იმ ეპოქის მსახიობები, თუ რეჟისორები თავისებური, ინდივიდუალური ხერხებითა და საშუალებებით აღწევდნენ თავიანთ ქმნილებებში მხატვრულ სიმართლეს.

Image

სამწუხაროდ დღევანდელ ქართულ კინოში ამ მხრივ სავალალო მდგომარეობაა. „მსგავსი მსგავსსა შობსო“ – ნათქვამია, მაგრამ საუბედუროდ გასულ საუკუნეში მოღვაწე მსახიობებისა და რეჟისორების მსგავსნი ჩვენს დროში, ძალიან ძნელად თუ მოიძებნებიან (თუ არ ჩავთვლით იშვიათ გამონაკლისებს, მაგრამ მათი რიცხვი იმდენად ცოტაა, თავისუფლად შემიძლია გაზაფხულის ვერ მომყვან ერთ მერცხალს შევადარო )

Image

გასული საუკუნის კინემატოგრაფი იჭრებოდა ცხოვრების ყველა სფეროში, მას თავისი წვლილი შეჰქონდა ერის კულტურულ ცხოვრებაში, რის შედეგადაც იშვა ნამდვილი, მართალი ხელოვნება.Image

ხელოვნება წარსულის გამოცდილების გარეშე ვერ გაიზრდება, მაგრამ თუ იგი ახალი ნიშნებით არ გამდიდრდა და არ შეივსო, ის მოკვდება, რადგან ხელოვნებას არ შეუძლია მხოლოდ საკუთარი თავის გამეორებით ცოცხლობდეს. იგი ახალ რეალობებს უნდა ამკვიდრებდეს.

ცოტაზე მეტად კრიტიკული ნაწერი გამომივიდა, 🙂  მაგრამ არამგონია ჩემი მხრიდან რეალობის დასახიჩრებას ჰქონოდა ადგილი. მინდა იმედი დავიტოვო, რომ ეს უმოძრაობა დროებითია (არც გვაქვს მოდუნების უფლება ძლიერი კულტურული მემკვიდრეობის მქონე ერს) და ბოლო დროს შექმნილი მელოდრამატული თუ კრიმინალური ხასიათის კომერციული პროდუქციის პარალელურად შეიქმნება მეტად ღირებული ხელოვნება, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში კინო, რაც თამამად მოგვცემს იმის თქმის საშუალებას, რომ 21- ე საუკუნე ნამდვილი ხელოვნების შექმნით დაიწყო.

VOLVER – დაბრუნება

Standard

აქ ჯერ კიდევ ქართული დროშა ფრიალებდა. რაც უფრო შორდებოდა ანა მას, მით უფრო უცემდა მღელვარებისა და შიშისგან გული. ოცი წელი გავიდა იმ დღიდან რაც ამ ტერიტორიაზე ფეხი არ დაუდგამს. მაშინ ხუთის იყო და მიუხედავად იმისა, რომ აფხაზეთი თითქმის არ ახსოვდა, მისდამი ამაღლებული გრძნობა, ბავშვობაში შეყრილი, რასაც სიყვარულს ეძახიან დღემდე არ განელებია. უფრო და უფრო მატულობდა შიში, მაგრამ ანას მტკიცედ ჰქონდა გადაწყვეტილი მამის უკანასკნელი თხოვნა აესრულებინა  – მისი კუბოსთვის სოხუმის მიწა მიეყარა. გამშვებ პუნქტს მიუახლოვდა თუ არა გოგონა კანკალმა აიტანა,  ათრთოლებული ხელით გაუწოდა რუსის ჯარისკაცს საბუთი, სადაც აღნიშნული იყო, რომ იგი სტუმრის სტატუსით ჩადიოდა სოხუმში. მისთვის მეგზურობა კი მამის მეგობარს უნდა გაეწია, რომელიც ენგურს გაღმა უცდიდა. მას უნდა წაეყვანა ანა სოხუმში, სადაც მშობლიური სახლი ელოდა. გაგებული ჰქონდათ, რომ მისი “დიასახლისი” უკვე აფხაზი ქალბატონი იყო, მაგრამ ანასთვის ამ სახლის დანახვაც და მისთვის ფოტოს გადაღებაც საკმარისი იყო, რათა მისი ყოფილი დიასახლისისთვის ეჩვენებინა იგი. ნახევარსაათიანი მღელვარება გამშვებ პუნქტთან იქვე მდგარი აფხაზი ჯარისკაცების, მიერ ანას მამის მეგობრამდე მიცილებით დასრულდა, მაგრამ უკვე სხვა სახის მღელვარებამ იჩინა თავი. ის  ახლა იმ მიწაზე იყო დაჩოქილი, სადაც ოცი წლის წინ მოძმე ხალხი ერთმანეთის სისხლს ღვრიდა.

გზად ანას არცერთი დეტალის გამოტოვება არ სურადა. სახე უღიმოდა. ის მის ნანატრ აფხაზეთში იწყებდა მოგზაურობას. სიხარულით გამოწვეული ემოცია უცებ შოკით შეეცვალა. ჯერ ერთი, შემდეგ მეორე, მესამე და ა.შ. ანას თვალწინ ომით გამოწვეული სისასტიკე იშლებოდა . გზად უამრავ მიტოვებულ და დამწვარ სახლს აწყდებოდა მისი შეშინებული თვალები. ზოგი ეზოდან არც მოჩანდა, მხოლოდ ჭიშკრით თუ მიხვდებოდი, რომ აქ ერთ დროს სახლი იდგა. ასე გაიარეს რამდენიმე სოფელი, გასცდნენ ოჩამჩირეს, იგი ხმაამოუღბლად იჯდა მანქანაში და იმ წუთებზე ფიქრობდა, როცა მისი სიზმრები გაცხადდებოდა. ის  სინამდვილეშიც შეძლებდა მშობლიური ქალაქის ქუჩებში გასეირნებას… სოხუმი აჭრელებული იყო სარეკლამო ბილბორდებით, სადაც ქართველებზე გამარჯვების ოცი წლისთავის შესახებ ეწერა.Image  ImageSAM_7497

დაეხეტებოდა ქალაქში და ხედავდა ყველაფერს თუ როგორ ეტყობოდა ომის კვალი და შემდეგ ამ კვალის შელამაზების მცდელობასაც რომ ჰქონდა ადგილი, მაგრამ ბუნებრივ სილამაზეს, რასაც ეს მხარე და ქალაქი ატარებდა ადამიანის ხელებისგან განადგურება და შემდეგ შელამაზება არ წერებია… და ტკბებოდა ანაც ამ სილამაზის ცქერით. ულამაზესი ხედები, რომლებიც ანას  მეხსიერებაში ფოტოებად იყო ჩარჩენილი მის თვალწინ ცოცხლდებოდა და ისიც შანსს არ უშვებდა ხელიდან ეს ყველაფერი ფოტოაპარატზე არ აღებეჭდა. თვალწინ ედგა მამა და დარდობდა მშობლიური მხარის უნახავად რომ უნდა მიბარებოდა მიწას.

SAM_7418SAM_7423

ანას თვალების გახელა არ სურდა, როცა მისი ქუჩისკენ მიმავალ გზას დაადგა. თავისუფლად შეიძლებოდა ამ ტერიტორიისთვის ტყე გეწოდებინა. მტრის ვერაგ ხელს ამ ქუჩაზე მცხოვრებთა არცერთი სახლი არ დაუნდია. ყველაფრის მიუხედავად ანა იმედს იტოვებდა, რომ მისი სახლი უვნებელი დახვდებოდა და მასში მცხოვრები აფხაზი დიასახლისი ერთ მუჭა მიწას გაიმეტებდა მიცვალებულის საფლავისთვის, მაგრამ აქაც საპირისპირო სურათი დაუხვდა. ხანძარს მხოლოდ ავტოფარეხი და კიბე გადარჩენოდა, სახლის ადგილზე კი უკვე ათწლოვანი ხეები იდგა. SAM_6839

მოდის ანა გზაზე, სადაც ჯერ კიდევ გუშინ იმ იმედით მოდიოდა, რომ მის სიზმრებში ნანახ მშობლიურ სახლს იხილავდა.როგორ უთხრას რამდენიმე დღის წინ დაქვრივებულ დედას ეს ყველაფერი.

SAM_7182

მიუახლოვდა საზღვარს, სადაც უკვე ქართველი ჯარისკაცები დგანან და ბოლოჯერ მოიხედა უკან. მის წინ აფახზური და ქართული დროშა გვერდიგვერდ იდგა. მათ მხოლოდ მცირე მანძილი აშორებდათ ერთმანეთს, მანძილი, რომელიც აფხაზეთს საქართველოსგან ჰყოფდა.

.SAM_7532

ბოლო კადრმა თითქოს იმედი გააღვივა მის გულში, იმედი იმისა, რომ მისი ქვეყნის დროშა მალე ამ მანძილს გაარღვევს და აფხაზეთშიც აფრიალდება!

და იშვა კინო!

Standard

– Bonjour Madame

– bonsoir 🙂

“გრან კაფეს” ინდურ სალონში ბეწვის ქურქიან და შლიაპებიან პარიზის ელიტას მეოყარა თავი. ყველა თანაბრად ელოდა რაღაც ექსპერიმენტს. ამ საღამოს ორგანიზატორები, ძმები – ოგიუსტი და ლუიც გამოჩდნენ, მედიდურად გადახედეს შეკრებილთ. ალბათ წინასწარ ხვდებოდნენ, მათი გამოგონება ახალს, ინოვაციურს რომ უყრიდა საფუძველს, რაც სიამაყის უფლებას მისცემდათ მომავალში.

შუქი ჩაქრა და მხოლოდ ახლა შენიშნა მაყურებელმა კედელზე გაკრული უზარმაზარი თეთრი ზეწარი. საზოგადოებამ გონებაშიც ვერ მოასწრო კითხვის დასმა, რომ ზეწარზე უცებ ლიანდაგი გაჩნდა. უცნაურია ცოტა არ იყოს, მაგრამ დაელოდება ხალხი შუქის ანთებას, რომ პასუხი მოსთხოვოს ძმებს ამ უმსგავსოვაზე. “ო, არა, ეს უკვე მეტისმეტ…” სიტყვა ვერ დაამთავრა ერთ – ერთმა მათგანმა, რომ ამ რელსებზე უკვე სწრაფი ტემპით ორთქმავალმა იწყო სვლა.

“თავს უშველეთ” – დაიყვირა დარბაზის ერთ ბოლოში მჯდარმა მამაკაცმა, მას მეორე მოყვა, მესამე და ჯერ კიდევ ორი წუთის წინ სავარძლებზე უწყინრად მსხდარი ადამიანების ჩურჩული, ბრბოს ჩოჩქოლს დაემსგავსა. მათ არაფერი შეეძლოთ ეღონათ გასასვლელისკენ თავქუდმოგლეჯით სირბილის გარდა, მაგრამ ვაი, რომ იქაც უშველებელი რიგი დაუხვდათ. ყველა ცდილობდა გაქცეოდა ამ რკინის “მონსტრს”. სადაცაა წამოეწევა… მოიცა, მან ჩაიარა? კი აშკარად, მაგრამ მას რომ ფიზიკურად დარბაზში არ გაუვლია? არა, კი გაიარა, თუმცა უცნაურია ამხელა ტრანსპორტმა როგორ შეძლო ამ პატარა დარბაზში დატევა? რა საგონებელში ჩააგდო ძმებმა ეს ნაღები საზოგადოება. უფრო გაბედულნი მიუახლოვდნენ ზეწარს, ხელით შეეხნენ, გაწიეს – გამოწიეს, მის მიღმა დაიწყეს თვალების ცეცება, მაგრამ შენც არ მომიკვდე, არანაირი მატარებლის კვალს არ წააწყდნენ. 😀 😀

შეიძლება ჩვენს საუკუნეში სკეპტიკურად ვუყურებთ მაშინდელი ინტელიგენციის საქციელს, მგრამ შეგახსნებთ, რომ ეს მოხდა 1895 წლის 28 დეკემბერს, მაშინ როდესაც სიტყვა – “კინოს” დაბადებამდე ჯერ კიდევ დიდი დრო იყო.

ძმები ლუმიერები კი იყვნენ  პირველები, ვინც უძრავ კედელს სული შთაბერეს: შემოიყვანეს ორთქმავალი, ბიჭუნას მებაღე გააწუწინეს, გვაჩვენეს ქარხანაში მომუშავე ხალხის ყოველდღიური ყოფა და ეს ყველაფერი აწ უკვე წარსულში “უსულო კედელზე”. ლუმიერებისეული “ჯადოსნური”  კედელი ადამიანების ცხოვრებას, დოკუმენტალიზმს აცოცხლებდა მათსავე წინაშე. 1895 წლის 28 დეკემბერის საღამოს “გრან კაფეში” შეკრებილი საზოგადოება კი გახდა მომსწრე ისტორიული თარიღისა, ვინაიდან მათ თვალწინ იშვა მომავალში მეშვიდე ხელოვნებად წოდებული – კინემატოგრაფი! http://youtu.be/1dgLEDdFddk

პირველი ემოცია, ანუ-ჟამი, ოდეს თავი ჩემი შევიცანი

Standard

ადამიანი? _ იგი გენიალური პასკალის თქმისა არ იყოს, მართლაც და, რომ – “ბუნების ყველაზე დიდი ქმნილება და სასწაულია”. მხოლოდ ამ არსებას ძალუძს სხვა არსებულთა შორის იაზროვნოს, გადმოსცეს სიხარული თუ მწუხარება სიტყვებით, ისაუბროს თავის მომავალ მიზნებზე, აწმყოზე, რომელმაც მას ამ მიზნების მიღწევაში ასე, თუ ისე ხელი უნდა შეუწყოს, მოიგონოს წარსული, როგორც ცხოვრების განვლილი ეტაპი, გაიხსენოს ბავშვობის უდარდელი, თუ ტკივილიანი წლები, ან ჩაწვდეს იმ უშორეს წარსულს, როდესაც თავი თვისი შეიცნო. მე კი შევეცდები ჩავწვდე გონების სიღრმეს და გავიხსენო ის ყველაზე შორი წარსული ჩემი ცხოვრებიდან, საიდანაც ვახსოვარ ჩემს თავს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს დღე ფოტოობიექტივზე აღბეჭდილ რამდენიმე კადრად მახსოვს, მაინც შევეცდები ის რამდენიმე კადრი ისე აღვწერო, მკითხველს დარჩეს განცდა, თითქოს ერთი პატარა გოგონას სევდისმომგვრელი ფოტობის დათვალიერების ნაცვლად, სრულმეტრაჟიან ფილმს ადევნებდეს თვალს, ჟანრი კი რათქმაუნდა დრამა უნდა იყოს. ეს 1993 წლის 30 სექტემბრის საღამოს მოხდა. ჩვენი სახლის კართან ვიღაც იძახდა. ის ბიძაჩემი იყო, რომლის ნახვაც ამ შუაღამისას ოჯახის წევრებს ძალიან გაუკვირდათ.ამ გაუგებრობასაც მალე ნათელი მოეფინა მის მიერ წარმოთქმული ავადსახსენებელი სიტყვებით: „ომი დაიწყო!“ დედას ვკითხე: „დე რა არის ომი?“ მან კი მიპასუხა: „ეს ყველაზე სასტიკი რამ არის!“ (მაშინ ჩემთვის ამის ახსნის თავი არავის არ ჰქონდა). თავიდან ამ ყველაფრის აღქმა ძალიან გამიჭირდა, რადგან არ ვიცოდი, თუ რა იყო „სასტიკი“. მე ხომ მანამდე არ გამიგია მსგავსი სიტყვა, მითუმეტეს ოთხი წლის ბავშვისთვის ამის გაცნობიერება ცოტა არ ოყოს რთულია. მიუხედავად ამისა, შემდეგ რამოდენიმე საათებში, დღეებში,თვეებსა და ბოლოს უკვე წლებში განვითარებულმა მოვლენებმა ჩემთვის ყველაფერი ნათელი გახადა და სიტყვა „ომის“ და მასთან ერთად „სასტიკის“ არსსაც ჩავწვდი. მე კი ისევ იმ წუთებს დავუბრუნდები, როდესაც ჩემთვის ომის სისასტიკის მნიშვნელობა ჯერ კიდევ უცხო იყო. დაახლოებით ერთ საათში უკვე მზად ვიყავით დაგვეტოვებინა სახლ – კარი. მანქანაში ჩემოდნებზე დამსვეს, ჩემებიც მოთავსდნენ და დრო დადგა ბაბუაჩემის წამოსვლის, მაგრამ იგი ეზოს კარის ზღურბლს არ გადმოსცდენია.მახსოვს ჩემი, და მანქანიდან გადმოხტა და ბაბუას ჩაეხუტა, ეხვეწებოდა წამოსულიყო.  ის კი მოეფერა, დაამშვიდა და დააიმედა, რომ ისეთი არაფერი ხდება და ორ დღეში უკან მოგიწევთ დაბრუნებაო. სხვა რა გზა გვქონდა, დავტოვეთ ბაბუა და წამოვედით. ენგურის ხიდს რომ მივუახლოვდით,თითქოს დედის მიერ წაკითხული აღმოსავლური ზღაპრის გმირები გაცოცხლდნენ ჩემს თვალწინ. ხიდზე უზარმაზარი სპილოების ტევა არ იყო, რომლებზეც ნიღბიანი შაჰები იყვნენ ამხედრებული. სიტუაციაში მამაჩემმა გამარკვია: „ ესენი სპილოები კი არა ტანკებია, ნიღბიანები შაჰები კი აფხაზებიო “. ეს ის ბოლო კადრია, რითაც აფხაზეთი დამამხსოვრდა.

ენგურს აქეთ ნათესავებს შევეკედლეთ, რამოდენიმე დღე მამაჩემი ტყუილუბრალოდ ცდილობდა ბაბუას გადმოყვანას, ის იქ დარჩა და დარჩა ბოლომდე. თავისი კუთხის, სოფლის და ოჯახის სიყვარულს შესწირა თავი. 11 ოქტომბერს, საკუთარ სახლში, სასტიკი წამებით მოკლეს იგი. ოჯახმა რამოდენიმე წელიწადში გადაწყვიტა საკუთარ ფესვებს დაბრუნებოდა. იქ თითოეულ კუნჭულს ომის კვალი ეტყობოდა. არ გვეყო ამდენი უბედურება, რომ 1998 წელს კიდევ ერთი სისხლისღვრა დაემატა ამ ყველაფერს. ჩვენ მეორედ მოგვიწია ოჯახის დატოვება.

1993 წლიდან დღემდე მოვდივართ ასე, უამრავ ტანჯვა გადატანილები, იმ იმედით, რომ გვირაბის ბოლოს შუქი გამოჩნდება, ეს შუქი კი იქნება ნიშანი იმისა, რომ საქართველოს გახლეჩილმა რუკამ საბოოლოდ აღიდგინა თავი. მანამდე კი არცერთმა ჩვენთაგანმა არ დავკარგოთ იმედი, რომ – ჩვენ დავბრუნდებით!

მოქალაქე ჟურნალისტი – სალომე ქორთუა

Standard

მოგესალმებით! მე ვარ სალომე. დავიბადე 1989 წლის 16 იანვარს. ვარ საქართველოს ერთ-ერთი ულამაზესი კუთხიდან. შეიძლება ბევრი შემედავოს რაღა მაგის სილამაზეა ამდენი ომისა და გაჩანაგებული სოფლებისა და ქალაქების შემდეგო, მაგრამ იქ, სადაც ადამიანის ვერაგ ხელს არ შეუძლია ზიანი მიაყენოს ღმერთის და არა თავად ადამიანის მიერ შექმნილს, თავისუფლად შეგვიძლია ვიდავოთ და ჭეშმარიტებაც დავბადოთ ამ დავაში, რომ აფხაზეთს იმ სილამაზეს, რაც ღმერთისგან აქვს ბოძებული ვერავინ წაართმევს, თავისი მთითა და ზღვით, სოხუმითა და ოჩამჩირით. შეიძლება გაფეტიშებაშიც ჩამომართვათ, მაგრამ ისე ლამაზად მზეც არსად ჩადის , როგორც აფხაზეთში. ცოტა თემიდან გადახვევა გამომივიდა, დავუბრუნდები ისევ ჩემს თავზე საუბარს. დავამთავრე სკოლა აფხაზეთში. ჩავაბარე თბილისში თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. პროფესიით ვარ კინომცოდნე. წელს ჩავაბარე მაგისტრატურაზე და ვაპირებ შევეჭიდო ერთ – ერთ რთულ და საპასუხისმგებლო პროფესიას – გავხდე რეჟისორი. მიყვარს ფილმების ყურება, მუსიკის მოსმენა, მეგობრები, დისშვილები, მოკლედ ყველა და ყველაფერი ის, რაც დადაებითი ემოციებით მავსებს… არ მიყვარს, როგორც უმრავლესობას ალბათ უსამართლობა და ვცდილობ გავილაშქრო ( რაც არ უნდა უმცირესობაში ვიყო) მის წინააღმდეგ. არც საკუთარ თავზე მიყვარს საუბარი, მხოლოდ კითხვა – პასუხის რეჟიმში თუ ამალაპარაკებენ. შესაბამისად რომ ვაკვირდები უკვე საკმაოდ მისაუბრია ჩემზე, რაც იშვიათობაა. აქედან გამომდინარე მოდი მოვრჩები თვითდახასიათებას და გადავალ მორიგ ეტაპზე. რადგან ძალიან ზოგადი თემა მაქვს არჩეული, თავი ქუდში მგონია. რამდენად გამომივა ეს უკვე თქვენ განსაჯეთ. დავწერ ალბათ კინოზე, ლიტერატურაზე, ხელოვნებაზე ზოგადად. თუნდაც იმაზე, თუ როგორ გადაიყვანა ჩემმა ექვსი წლის დისშვილმა ბრმა ქუჩაზე და ამ ფაქტით ატირებული მოხუცი ბებო როგორ უკოცნიდა მაშოს პატარა ხელებს. გამოვაქვეყნებ თავისუფალ თემებსაც, სადაც ხშირად იქნება მთვარი მოქმედი გმირი ჩემი ლამაზი აფხაზეთი. პირველ თემაში კი ომის ღამეზე და შემდგომ განვითარებულ  მოვლენებზე ვისაუბრებ. ეს ის ღამეა, საიდანაც იწყება ჩემი მეხსიერების ათვლის წერტილი.